• Aktualna sytuacja w Turcji
• Mój Stambuł
• Hagia Sofia
• Park Gülhane
• Kulinarne skarby Sultanahmet
• Cysterny Justyniana
• Hipodrom
• Błękitny Meczet
• Spacer po mieście

…

Stambuł – krótki spacer jest kolejnym wpis po „tureckiej widokówce”

z maja 2018 roku z Turcji i Stambułu.
Nie da się ukryć – uwielbiam Stambuł. To miasto pełne kontrastów i niepowtarzalnego uroku. Za każdym razem, gdy tu jestem, odkrywam coś nowego, choć często gubię się w jego labiryncie uliczek. I to jest właśnie magia Stambułu – miejsca, na które trafiasz przypadkiem, często nie sposób odnaleźć po raz drugi.

Nie wyobrażam sobie poranka w Stambule bez świeżo wyciśniętego soku z granatu. Czasem kupuję go od sympatycznego sprzedawcy przy Hagii Sofii, innym razem od ojca z synami, którzy mają swoje stoisko przy wschodnim wejściu na Grand Bazar. Wybór zależy od tego, gdzie akurat jestem bliżej – taki mały rytuał, który zawsze sprawia, że czuję puls tego niezwykłego miasta.

Chętnie odwiedzam również Muzeum Adama Mickiewicza. Mam wrażenie, że jestem jedną z nielicznych osób, które tam zaglądają. To miejsce ma swój niepowtarzalny klimat.

Uwielbiam także te kultowe atrakcje turystyczne, które przyciągają ludzi z całego świata. Nawet te, które – choćby z powodu decyzji politycznych Erdogana – zostały przemienione na meczety, czasem utrudniając dostęp. To przecież część historii i współczesności tego miasta, które żyje w ciągłym ruchu i przemianach.

Tym razem skupiłem się na najważniejszych atrakcjach dzielnicy Fatih. To była pierwsza wizyta moich towarzyszy, więc postawiłem na klasykę – bez szalonych odkryć, ale z solidną listą „must-see”, która pozwala poznać esencję Stambułu. Hagia Sofia, Błękitny Meczet, Cysterny – to miejsca, które każdy powinien zobaczyć podczas pierwszego spotkania z tym miastem.

Stambuł to jednak znacznie więcej niż tylko popularne atrakcje. Za każdym razem, gdy tu jestem, odkrywam coś nowego i wiem, że jeszcze wiele przede mną. To właśnie te małe, ukryte zakątki sprawiają, że każda wizyta jest wyjątkowa.

Czy to oznacza, że ja widziałem już wszystko? Absolutnie nie! To miasto kryje jeszcze dziesiątki miejsc, które czekają na odkrycie. Na szczęście zawsze znajdzie się powód, by wrócić.

Ten post to dla mnie coś więcej niż tylko zapis podróży – to sposób na zachowanie wspomnień, do których mogę wracać, zanim zdjęcia znikną gdzieś w czeluściach serwera.
Przejść się po uliczkach, zagadać sprzedawcę w kiosku, czy wypić Efes z widokiem na Hagię Sofię.
Być tam, nawet jeżeli podróż jest na zdjęciu i w głowie.

Was też zapraszam!

PLECAK

Powyższe zdjęcie zatytułowałem „Widok na Turcję” Bo ja tak ją aktualnie widzę, za kratami, zamgloną, rozmytą i obklejoną religijnym brudem.

Sytuacja w Turcji – krótki przegląd

Turcja, kraj łączący Europę z Azją, przeżywa od lat istotne przemiany polityczne, gospodarcze i społeczne. W ostatnich latach rządy prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana wywołały wiele kontrowersji zarówno wewnątrz kraju, jak i na arenie międzynarodowej. Władza Erdogana, umacniana od 2003 roku, coraz bardziej koncentruje się na wprowadzaniu polityki opartej na religijnych wartościach oraz ograniczaniu swobód obywatelskich.

Kryzys gospodarczy, który pogłębia się od kilku lat, dotyka coraz większą liczbę mieszkańców Turcji. Inflacja osiąga rekordowe poziomy, a waluta kraju – lira turecka – systematycznie traci na wartości, co znacząco obniża poziom życia. Władze, zamiast dążyć do kompromisu, często ograniczają wolność mediów i wprowadzają surowe regulacje dotyczące działalności opozycji, co wywołuje falę krytyki ze strony obrońców praw człowieka.

Jednocześnie Turcja staje się krajem o coraz wyraźniejszym charakterze religijnym. Transformacja wielu historycznych budynków, takich jak Hagia Sofia, z muzeów na meczety, symbolizuje tę zmianę. Wiele osób postrzega to jako powrót do tradycji, ale inni obawiają się utraty świeckości, która była kluczowa dla nowoczesnej Turcji stworzonej przez Mustafę Kemala Atatürka.

Te wyzwania sprawiają, że Turcja pozostaje krajem o ogromnym znaczeniu geopolitycznym i społecznym, jednocześnie balansującym między tradycją a nowoczesnością.

Wjedźmy do mojego Stambułu

Zapraszam Was do mojego Stambułu – tego prawdziwego, pełnego życia i opowieści, który opiera się dyktatorsko-talibskim zapędom i zachowuje swoje wyjątkowe, wielokulturowe dziedzictwo. To Stambuł pachnący przyprawami, smakujący świeżymi owocami i tętniący kolorami bazarów. Miasto, które przechowuje w sobie historię tysiącleci i nieustannie fascynuje.

Wejdźmy do niego niczym sułtanowie – przez majestatyczną Bramę Imperialną. Symbol władzy i potęgi dawnych czasów, brama ta prowadzi nas wprost do serca osmańskiej historii, w której królują monumentalne pałace, wspaniałe dziedzińce i niezmierzone bogactwa.

Brama Imperialna i kompleks Topkapi

Brama Imperialna (Bab-ı Hümayun), widoczna na zdjęciu, stanowi główne wejście do Pałacu Topkapi – jednego z najważniejszych i najpiękniejszych zabytków w Stambule. Wybudowana w XV wieku, brama była symbolem potęgi imperium osmańskiego i początkiem drogi do serca władzy sułtanów. Jej monumentalne wieże i zdobienia są dowodem kunsztu osmańskiej architektury.

Za bramą rozciąga się rozległy kompleks pałacowy, który przez ponad 400 lat był siedzibą sułtanów oraz centrum administracyjnym Imperium Osmańskiego. Pałac Topkapi obejmuje dziedzińce, ogrody, komnaty sułtanów oraz skarbiec, w którym można podziwiać niezwykłe zbiory, w tym słynny Sztylet Topkapi i inne bogactwa gromadzone przez wieki. Jednym z najbardziej fascynujących miejsc jest harem – część pałacu, w której mieszkały żony, konkubiny i matki sułtanów, stanowiąca owianą tajemnicą przestrzeń pełną przepychu.

Dziś Pałac Topkapi to muzeum i jedna z największych atrakcji turystycznych Stambułu, oferująca niezwykłą podróż w czasie do epoki osmańskiej. Spacerując po jego dziedzińcach, łatwo poczuć potęgę i chwałę dawnego imperium, które niegdyś rządziło ogromną częścią świata.

Za przyjemność zwiedzania całego kompleksu trzeba zapłacić 50 EUR od osoby i swoje odczekać w kolejce. Zresztą nie jednej. Kolejne kolejki czekają na odwiedzających przy haremie, skarbcu i innych atrakcjach.

Najbliżej Pałacu Topkapi znajduje się Hagia Sofia.

Hagia Sofia – perła Stambułu

Hagia Sofia (Aya Sofya), położona w sercu Stambułu, to jedno z najbardziej ikonicznych miejsc na świecie, które zachwyca swoją historią, architekturą i symboliką. Przez wieki była świadkiem zmieniających się losów miasta, pełniąc funkcję kościoła, meczetu, muzeum, a obecnie ponownie meczetu. Jej historia to kwintesencja spotkania Wschodu z Zachodem.

Krótka historia Hagi Sofii

1. Kościół chrześcijański: Hagia Sofia została zbudowana w 537 roku na polecenie cesarza bizantyjskiego Justyniana I jako kościół chrześcijański. Przez niemal tysiąc lat była największą świątynią chrześcijańską na świecie.
2. Meczet osmański: W 1453 roku, po zdobyciu Konstantynopola przez sułtana Mehmeda II, Hagia Sofia została przekształcona w meczet. Dodano wtedy cztery charakterystyczne minarety oraz elementy islamskie, takie jak mihrab (nisza wskazująca kierunek Mekki) i minbar (kazalnica).
3. Muzeum: W 1935 roku Mustafa Kemal Atatürk, założyciel nowoczesnej Turcji, przekształcił Hagia Sofię w muzeum, symbolizując w ten sposób świeckość i otwartość kraju na różnorodność kulturową.
4. Ponownie meczet: W 2020 roku Hagia Sofia została ponownie przemianowana na meczet, co wzbudziło wiele kontrowersji na całym świecie.

Ciekawostki o Hagi Sofii

1. Architektoniczny cud: Kopuła Hagi Sofii, o średnicy 31 metrów, wydaje się niemal unosić w powietrzu dzięki systemowi ukrytych podpór. W czasach budowy była to konstrukcja niezwykle nowatorska.
2. Złote mozaiki: Wnętrze Hagi Sofii zdobią złote mozaiki przedstawiające sceny religijne. Choć wiele z nich zostało zamalowanych podczas przekształcania świątyni w meczet, część przetrwała i jest obecnie widoczna.
3. Miejsce spotkania kultur: Hagia Sofia łączy w sobie elementy chrześcijańskie (ikony, mozaiki) i islamskie (kaligrafie, mihrab). Jest to jeden z najbardziej spektakularnych przykładów przenikania się dwóch religii i kultur.
4. Słynny filar „życzeń”: W Hagi Sofii znajduje się filar z otworem, zwany „płaczącym filarem”. Według legendy dotknięcie go i wypowiedzenie życzenia może przynieść szczęście. Niestety nie jest już dostępny dla niemuzułmanów. Dolna część świątyni jest dostępna tylko dla wierzących w Allaha. Goście mają do dyspozycji balkon.
5. Kopuła, która przetrwała wieki: Choć Hagia Sofia doświadczyła wielu trzęsień ziemi, jej konstrukcja pozostaje stabilna dzięki zaawansowanej inżynierii bizantyjskiej, uwzględniającej elastyczność kopuły.

Hagia Sofia – widok ogólny z balkonu dla turystów.

Pozostałości po chrześcijańskim rodowodzie

Na poniższej mozaice z Hagia Sophia widoczny jest Chrystus Pantokrator, centralna postać, przedstawiony z błogosławiącą dłonią i Ewangelią. Po lewej stronie znajduje się Maryja, a po prawej Jan Chrzciciel. Mozaika ta jest częścią tzw. „Deesis”, czyli sceny błagalnej, typowej dla sztuki bizantyjskiej. Złote tło podkreśla boskość postaci, a delikatne uszkodzenia przypominają o upływie czasu i burzliwej historii budynku.

Mozaika jest jednym z najbardziej znanych dzieł sztuki sakralnej w Hagia Sophia, symbolizującym wielowiekową tradycję chrześcijańską w tym miejscu, które przez wieki zmieniało swoje funkcje: od kościoła, przez meczet, po muzeum. Obecne uszkodzenia wynikają z czynników atmosferycznych, przemian historycznych i licznych przekształceń budynku. Na szczęście nie zasłonięta, ale tylko dlatego, że w Islamie wszystkie trzy postacie są także czczone.

Tuż za pałacem Topkapi i Hagią Sofią znajduje się park Gülhane.
Jesienią, niestety, trochę traci swojego uroku, ale i tak przemiłe miejsce na spacer.

Park Gülhane – zielone serce Stambułu

Park Gülhane to jeden z najstarszych i najpiękniejszych parków w Stambule, położony w dzielnicy Sultanahmet, tuż obok pałacu Topkapı. Nazwa „Gülhane” oznacza „Dom Róż” i nawiązuje do bujnych ogrodów, które kiedyś były częścią prywatnych terenów pałacowych. Dziś to spokojna oaza w środku tętniącego życiem miasta.

Historia parku

Park Gülhane pierwotnie służył jako ogród otaczający pałac Topkapı, miejsce spacerów i wypoczynku dla sułtanów. W XIX wieku był świadkiem ważnych wydarzeń historycznych, takich jak ogłoszenie edyktu Gülhane w 1839 roku, który zapoczątkował epokę reform Tanzimat w Imperium Osmańskim. Po upadku imperium park stał się miejscem publicznym, dostępnym dla wszystkich mieszkańców.

Atrakcje w parku

Park zachwyca odwiedzających alejkami obsadzonymi drzewami, kwietnymi rabatami i malowniczymi widokami na Bosfor. Wiosną, szczególnie podczas festiwalu tulipanów, Gülhane zamienia się w kolorowy raj, kiedy tysiące tulipanów zdobią park. Znajdują się tu również liczne fontanny, ławki i tereny piknikowe, które sprzyjają relaksowi.

W parku można zwiedzić także Muzeum Historii Nauki i Techniki w Islamie, które prezentuje osiągnięcia muzułmańskich uczonych z różnych dziedzin. Na jednym z krańców parku znajduje się pomnik Atatürka, upamiętniający założyciela Republiki Turcji.

Jednym z największych atutów Gülhane są zapierające dech w piersiach widoki na Bosfor oraz Złoty Róg, które można podziwiać z tarasów widokowych w parku.

Zaledwie kilka kroków dzieli nas od majestatycznych Cystern Justyniana, więc dlaczego by się tam nie wybrać? Ale chwila! Po tej uczcie dla duszy może czas zadbać o ciało? Stambuł to przecież kulinarna mekka, pełna aromatycznych smaków i zapachów, które kuszą na każdym kroku.

…

Kulinarne skarby Sultanahmet

Spacerując po Sultanahmet, sercu historycznego Stambułu, z pewnością natkniemy się na wiele urokliwych restauracji i kawiarni. Moja ulubiona to „Meduza”, tuż obok wejścia do cystern.
Sultanahmed to idealne miejsce, aby spróbować tureckich specjałów, takich jak kebab, köfte (tradycyjne klopsiki) czy lahmacun (cienkie ciasto z mięsnym farszem, znane jako turecka pizza) Pycha!!! 🙂

Jeśli szukasz czegoś szybkiego, nie przegap simitów – sezamowych precli, które doskonale smakują z turecką herbatą, dostępnych niemal na każdym rogu. A dla miłośników słodyczy Sultanahmet oferuje najlepsze baklavy, delikatne, miodowo-orzechowe ciastka, które dosłownie rozpływają się w ustach.

Nie można zapomnieć o ulicznym jedzeniu, które jest wizytówką Stambułu. Spróbuj midye dolma – małży nadziewanych ryżem z przyprawami, albo kumpir – tureckiego ziemniaka nadziewanego różnorodnymi dodatkami. Na deser koniecznie sięgnij po lokum (rachatłukum), kolorowe kostki o różnorodnych smakach, idealne na pamiątkę z podróży.

Jeśli nie czujesz głodu, możesz pokrzepić się pysznym tureckim piwem Efes albo tradycyjną czarną herbatą, serwowaną w charakterystycznych małych szklankach w kształcie tulipana. Turecka herbata, słodka i aromatyczna, to doskonały wybór, aby na chwilę odpocząć i poczuć klimat lokalnej kultury.

Gdzie zjeść w Sultanahmet?

W Sultanahmet znajdziesz zarówno eleganckie restauracje z widokiem na Hagia Sophię, jak i małe lokale prowadzone przez rodziny od pokoleń. Warto zajrzeć do tradycyjnych lokant – restauracji serwujących domowe tureckie obiady, gdzie można spróbować dań takich jak imam bayıldı (bakłażan nadziewany warzywami) czy mercimek çorbası (zupa z soczewicy).

Warto również usiąść w jednej z licznych kawiarni, rozkoszując się filiżanką aromatycznej tureckiej kawy podawanej w mosiężnych naczyniach, a do tego spróbować sutlacı – delikatnego ryżowego puddingu.

Czas odwiedzić Cysterny Justyniana.
Cysterny Justyniana – ukryty skarb Stambułu

Cysterny Justyniana, znane również jako Cysterna Bazyliki (Yerebatan Sarnıcı), to jedno z najbardziej fascynujących miejsc w Stambule, które pozwala odkryć tajemnice starożytnego Konstantynopola. Ta monumentalna budowla, ukryta pod ziemią w dzielnicy Sultanahmet, znajduje się zaledwie kilka kroków od Hagia Sophii. A dokładnie po drugiej stronie ulicy Divan Yolu / Alemdar Caddesi.

Cysterny żyją meduzami

Kilka praktycznych informacji dla zainteresowanych

• Lokalizacja: Yerebatan Caddesi, Sultanahmet, Stambuł (tuż obok Hagia Sophii).
• Godziny otwarcia: Zwykle od 9:00 do 19:00 (warto sprawdzić aktualne godziny przed wizytą).
• Bilety: Ceny wahają się w zależności od sezonu, ale średnio wynoszą około 350 TRY (ok. 60 PLN).
• Czas zwiedzania: Około 30-60 minut, w zależności od tempa i zainteresowań.
  

Dobrze jest zwiedzać z przewodnikiem,gdyż nie wszystko da się wyczytać w necie. Ważne, aby mieć wygodne buty. Wilgotna i śliska podłoga może być niebezpieczna.
Dla tych, którzy nie chcą spędzić kolejnej godziny w kolejce do kasy proponuje alternatywne cysterny i zbiorniki na wodę do zwiedzania. Ogólnie podobnych instalacji w Stambule jest około 100, z których wiele zostało zbudowanych w czasach Bizancjum. Niektóre z nich są dobrze zachowane i dostępne dla zwiedzających, inne znajdują się pod budynkami mieszkalnymi lub są częściowo zasypane i zapomniane.

1. Cysterna Binbirdirek (Cysterna Tysiąca i Jednej Kolumn): Druga co do wielkości cysterna w Stambule, z ciekawymi kolumnami i klimatyczną atmosferą.
2. Cysterna Şerefiye: Niedawno odrestaurowana i udostępniona zwiedzającym, z nowoczesnym oświetleniem i wystawami multimedialnymi.
3. Cysterna Aetiusa: Jedna z największych cystern, obecnie przekształcona w publiczny park (Vefa Stadium).
4. Cysterna Teodozjusza: Mniejsza, ale pięknie zachowana cysterna, często pomijana przez turystów.

Hipodrom

Idąc dalej w kierunku niebieskiego meczetu przechodzimy przez pradawny Hipodrom. Hipodrom, znany obecnie jako Plac Sultanahmet (At Meydanı), to historyczne miejsce w centrum Stambułu, które było sercem życia publicznego, politycznego i rozrywkowego w czasach Bizancjum.

Hipodrom został zbudowany w 203 roku przez cesarza Septymiusza Sewera, a później rozbudowany przez Konstantyna Wielkiego w IV wieku, kiedy Konstantynopol stał się stolicą Cesarstwa Rzymskiego. W czasach swojej świetności mógł pomieścić nawet 100 000 widzów, którzy przychodzili oglądać wyścigi rydwanów, pokazy gladiatorów czy uroczystości państwowe.

Hipodrom był również świadkiem wielu dramatycznych wydarzeń, takich jak krwawy Bunt Nika w 532 roku, który niemal zniszczył miasto. Był to także punkt centralny dla licznych procesji, parad i świąt cesarskich.
Po prawej stronie mijamy również pałac Ibrahima Paszy. Obecnie jest w nim muzeum sztuki tureckiej i islamskiej.

…

Co można jeszcze dziś zobaczyć na hipodromie?
Obelisk Teodozjusza: Starannie wyrzeźbiony obelisk, który został przywieziony z Egiptu w IV wieku n.e. przez cesarza Teodozjusza I. Jest to najstarszy zabytek w Stambule, datowany na około 1500 rok p.n.e.

Kolumna Wężowa: Antyczny zabytek pochodzący z Delf w Grecji, który został przywieziony do Konstantynopola w IV wieku. Pierwotnie składał się z trzech splecionych węży, z których tylko część przetrwała do dziś.

…

Obelisk Konstantyna: Zbudowany z cegły w X wieku, przypomina o bogatej historii miejsca i dawnych ozdobach hipodromu.

Fontanna Wilhelma II: Niemiecka fontanna z 1901 roku, dar od cesarza Wilhelma II dla sułtana Abdülhamida II. Fontanna stanowi charakterystyczny punkt placu i symbol przyjaźni niemiecko-tureckiej.

Błękitny Meczet

Błękitny Meczet, znany również jako Meczet Sułtana Ahmeda, to jedno z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Stambule. Położony naprzeciwko Hagii Sophii, w sercu historycznej dzielnicy Sultanahmet, przyciąga miliony turystów z całego świata swoim pięknem i historycznym znaczeniem.

Meczet został zbudowany na polecenie sułtana Ahmeda I w latach 1609-1616, aby podkreślić potęgę Imperium Osmańskiego. Jego projektantem był uczeń słynnego architekta Sinana – Sedefkar Mehmed Aga. Meczet szybko zyskał swoją sławę dzięki niebieskim i turkusowym kafelkom zdobiącym jego wnętrze, które nadały mu nazwę „Błękitny”.

Architektura i wyjątkowe cechy

• Meczet posiada sześć minaretów, co czyni go wyjątkowym wśród osmańskich świątyń. W czasach jego budowy była to rzadkość, a decyzja o takiej liczbie minaretów wzbudziła spore kontrowersje.
• Wnętrze meczetu zdobi ponad 20 000 ręcznie malowanych ceramicznych płytek w odcieniach niebieskiego i zielonego, które odbijają światło wpadające przez setki okien.
• Główna kopuła ma imponującą wysokość 43 metrów, co sprawia, że meczet wydaje się jeszcze bardziej majestatyczny.
• Przy wyjściu można poprosić o Koran w języku polskim.

…

Błękitny Meczet dziś

Meczet Sułtana Ahmeda wciąż pełni funkcję sakralną, dlatego w godzinach modlitwy jest zamknięty dla zwiedzających. To jedno z najchętniej fotografowanych miejsc w Stambule, szczególnie o zachodzie słońca, kiedy jego sylwetka na tle nieba robi niesamowite wrażenie.

• Lokalizacja: Plac Sultanahmet, Stambuł.
• Godziny otwarcia: Otwarte dla turystów poza czasem modlitwy.
• Wstęp: Bezpłatny, jednak mile widziane są datki na utrzymanie meczetu.
• Strój: Warto pamiętać o odpowiednim ubiorze – ramiona i kolana muszą być zakryte, a kobiety powinny mieć nakrycie głowy.

Powyższe atrakcje to absolutne „must-see” podczas kilkudniowego lub weekendowego wypadu do Stambułu. To miasto zachwyca na każdym kroku, oferując widoki, które są jednocześnie niepowtarzalne i wyjątkowe. Poniżej znajdziesz kilka zdjęć z spacerów po ulicach tego niezwykłego miejsca – mam nadzieję, że zainspirują Cię do odwiedzin.

Jeśli Stambuł wzbudził Twoje zainteresowanie i planujesz wizytę w tym fascynującym mieście, zabierz mnie jako swojego przewodnika! To miejsce nigdy mi się nie znudzi, a każda wizyta odkrywa przede mną coś nowego.

Masz pytania? Chcesz wiedzieć więcej o miejscach, które warto zobaczyć, lub o lokalnych smakach, które musisz spróbować? Napisz do mnie – z przyjemnością podzielę się moimi doświadczeniami i wskażę, co koniecznie wpisać na swoją listę!

…

Wszystkie zdjęcia pochodzą z prywatnych zbiorów i są wyłącznie moją własnością.
Zgodnie z przepisami prawnymi, bez wyraźnej zgody autora zabronione jest kopiowanie, rozpowszechnianie lub cytowanie w całości lub części treści tekstu i zdjęć
Na wszelkie pytania odpowiem bardzo chętnie w komentarzu lub mailowo.

powyższa relacja jest z wyjazdu z listopada 2024